Kick-off van project ‘Digitale ontdekkingen langs de Wunderline’: netwerkpartners krijgen eerste impressie van ‘Wonder van’-app

Op dinsdag 22 september vond in de Duitse stad Leer de kick-off plaats van het project ‘Digitale ontdekkingen langs de Wunderline’. Deze kick-off werd georganiseerd door de stad Oldenburg, tevens de trekker van het project. In de Kulturspeicher in Leer kwamen projectpartners en deelnemende gemeenten langs de lijn bijeen, waar zij kennis konden maken met elkaar. Ook kregen zij aan de hand van een presentatie een introductie tot de app ‘Het Wonder van’, die centraal staat in het project.

‘Het Wonder van’-app

Met de ‘Het wonder van’-app kun je straks aan de hand van een puzzeltocht de ‘wonderen langs de lijn’ ontdekken. Iedere plaats stelt zich voor met een eigen ‘wonder’, dat de plaats uniek en interessant maakt. Dit zijn bijvoorbeeld een karakteristiek thema, een (historische) gebeurtenis, een bekend persoon of een geografische bijzonderheid. In Bunde zou dit bijvoorbeeld de witte vrouw van Bunderhee zijn en in Groningen het paard van ome Loeks. Met behulp van een virtuele verteller ga je op zoek naar het wonder, dat in Augmented Reality wordt weergegeven op je telefoon. Bij Augmented Reality worden objecten in 3D-elementen weergegeven als onderdeel van de werkelijkheid en zo zichtbaar gemaakt. Alle wonderen maken deel uit van een overkoepelend Wunderline-verhaal en zijn met elkaar verbonden. De app moet in april 2021 in de lucht zijn.

Digitale ontdekkingen langs de Wunderline

‘Digitale ontdekkingen langs de Wunderline’ is in het leven geroepen om meerwaarde te geven aan de Wunderline, de spoorverbinding tussen Groningen en Bremen, die de aankomende jaren verbeterd wordt. Hiervoor is een app in ontwikkeling, waarmee reizigers de stations en gemeenten langs het tracé op speelse wijze kunnen leren kennen.

Samenwerking

‘Digitale ontdekkingen langs de Wunderline’ is een project van het netwerk Ketenmobiliteit van de Wunderline. Naast de provincie Groningen zijn ook de gemeenten Groningen, Midden-Groningen, Oldambt, Landkreis Leer, Jümme, Bunde, Weener, Westoverledingen, Leer, Landkreis Ammerland, Apen, Westerstede, Bad Zwischenahn, Oldenburg, Landkreis Oldenburg, Hatten, Hude, Ganderkesee en Delmenhorst aangesloten bij het netwerk Ketenmobiliteit.

Start werkzaamheden aan traject Groningen-Winschoten

Vanaf december 2020 gaan er naast stoptreinen ook sneltreinen rijden tussen Groningen en Winschoten. In de ochtendspits gaan vijf extra treinen rijden, in de avondspits acht. De inzet van sneltreinen zorgt voor een kortere reistijd, een betere spreiding van reizigers en daarmee meer kans op een zitplaats. Om dit te kunnen realiseren moeten sporen en stations worden aangepast. Volgende week start ProRail met de werkzaamheden.

Start werkzaamheden

Vanaf maandag 14 september werkt ProRail aan station Zuidbroek. Oude sporen die niet meer in gebruik zijn worden verwijderd. In de periode van 10 t/m 19 oktober (herfstvakantie) werkt de aannemer dag en nacht op alle locaties. Naast sporen en stations worden ook overwegen aangepakt en zo veiliger gemaakt.

Wunderline

De aanpassingen aan het spoor zijn ook noodzakelijk voor de Wunderline, omdat de verbinding Groningen-Winschoten onderdeel is van het Wunderline-traject. Hiermee komt de realisatie van de Wunderline dus een stapje dichterbij.

Wil je meer weten over het project Sneltrein Groningen-Winschoten en de werkzaamheden? Lees dan deze blog.

Deutsche Bahn start onderzoek van bouwgrond Wunderline

Medio juli start Deutsche Bahn met een bodemonderzoek op verschillende plaatsen langs het spoor tussen de Nederlands-Duitse grens en de Duitse plaats Ihrhove. De spoorwegbeheerder voert in de aankomende maanden diverse boringen uit in het gebied, dat de bouwgrond vormt voor de geplande spooruitbreiding van de verbinding Groningen-Bremen (Wunderline). Naar verwachting loopt het onderzoek tot en met eind september.

Onderzoek bouwgrond Deutsche Bahn

Van juli tot en met september worden diverse boringen uitgevoerd om de bouwgrond te onderzoeken voor de geplande spooruitbreiding van de Wunderline. Van 22 juli tot 17 augustus 2020 werkt Deutsche Bahn rondom station Ihrhove en langs het spoor tussen Ihrhove en de Friesenbrücke. Tussen 24 augustus en 27 september 2020 vinden werkzaamheden plaats tussen de Friesenbrücke en de Nederlands-Duitse grens.

Spooruitbreiding Wunderline

Een uitbreiding van het spoor is nodig om de Wunderline in 2024 te kunnen laten rijden. Het spoor moet aangepast worden vanwege een snelheidsverhoging op het traject en om dit te kunnen realiseren wordt de stabiliteit van de ondergrond onderzocht.

 

 

Inspraakprocedure Friesenbrücke van start

Bron: de Friesenbrücke bij Weener. Beeld: DB Netz AG/Alexander Heinemann

Op 12 mei 2020 is de inspraakprocedure voor de Friesenbrücke van start gegaan. Dat wil zeggen dat belanghebbenden tot 23 juli kunnen reageren op het ontwerpplan voor de nieuwe draaibrug, dat Deutsche Bahn eind 2019 bij de Duitse federale spoorwegautoriteit Eisenbahn-Bundesamt heeft ingediend. Hiermee komt de herbouw van de Friesenbrücke steeds dichterbij. Eind 2024 zal de brug gereed moeten zijn, tegelijkertijd met de eerste stap van de realisatie van de Wunderline.

Inspraakprocedure

Alle ontvangen reacties worden meegenomen in de vaststellingsprocedure, die moet leiden tot een zogenaamd ‘Planfeststellungsbeschluss’. Meer informatie over de verdere procedure is te vinden op de website van Deutsche Bahn: www.deutschebahn.com/pr-hamburg-de/aktuell/presseinformationen/Erneuerung-der-Friesenbruecke-Oeffentliche-Auslage-der-Planfeststellungsunterlagen–5196014.

Herbouw Friesenbrücke

In 2015 werd de Friesenbrücke aangevaren door een vrachtschip, waardoor het treinverkeer tussen Groningen en Leer stil kwam te liggen. Inmiddels heeft Deutsche Bahn een plan opgesteld voor de herbouw van de spoorbrug, die zich bevindt bij het Duitse Weener en over de Ems loopt. De nieuwe Friesenbrücke wordt een draaibrug en zelfs één van de grootste van Noordwest-Europa. Daarbij komt ook weer een deel voor fietsers en voetgangers. Volgens de huidige plannen wordt in 2021 met de bouw van de brug gestart en is deze in 2024 gereed.

Wunderline

Met het gereedkomen van de Friesenbrücke gaan ook de treinen weer rijden tussen Groningen en Leer. Een belangrijke voorwaarde voor de Wunderline, die gebruik gaat maken van dit traject. Als de tweede stap van de Wunderline in 2030 klaar is, reis je in iets meer dan twee uur van Groningen naar Bremen. Nu duurt die reis nog twee uur en drie kwartier.

 

Wunderline en Eems Dollard Regio ondertekenen grensoverschrijdende Samenwerkingsagenda

Op 4 juni 2020 zijn de Wunderline en de Eems Dollard Regio een samenwerkingsovereenkomst aangegaan. Wunderline-projectleider Tjeerd Postma en EDR-directeur Karel Groen zetten in Bad Nieuweschans hun handtekening onder de overeenkomst, die de grensoverschrijdende samenwerking een impuls moet geven.

Intensievere samenwerking

De Wunderline en de EDR zullen de komende jaren intensiever samenwerken, zowel binnen bestaande als bij nieuwe projecten. De beide partijen zetten zich in om de grensregio te versterken en hiermee een potentieel van op termijn 1900 grensreizigers voor de Wunderline te realiseren. De focus ligt hierbij op arbeidsmarkt, onderwijs, cultuur en toerisme.

Binnen deze domeinen is de EDR al erg actief. Zo geeft zij via het Europese INTERREG V A grensoverschrijdende project “Arbeidsmarkt Noord” vele impulsen aan de grensoverschrijdende arbeidsmarkt en scholing. Scholieren, werkzoekenden en bedrijven maken op deze wijze kennis met de mogelijkheden over de grens en vinden zo een nieuwe opleiding, stageplek of baan.

Tevens worden vanuit het project “Net(z)werk +” vele grensoverschrijdende initiatieven ondersteund die de grensoverschrijdende sociaaleconomische samenwerking versterken.

Eems Dollard Regio

Met de Eems Dollard Regio haalt de Wunderline een grote speler in huis. De organisatie staat al ruim 43 jaar aan de basis van de grensoverschrijdende samenwerking tussen de vele gemeentes aan beide zijden van de grens. Een mooie kans voor de Wunderline om te leren van haar kennis en ervaring en om tegelijkertijd zelf een impuls te geven aan dit thema. Hierbij vervult de Wunderline een complementaire rol.

Grensoverschrijdende samenwerking

Grensoverschrijdende Samenwerking is één van de drie speerpunten van de Wunderline, naast Ketenmobiliteit en Spoor. Op 7 februari 2019 is voor deze drie speerpunten een zogeheten totaalpakket getekend. Hierbij is voor het Spoor een realisatieovereenkomst gesloten met onder andere de Länder Niedersachsen en Bremen. Voor het speerpunt Ketenmobiliteit (de aansluiting van verschillende vervoersvormen op de Wunderline) is een intentieverklaring ondertekend. Hiermee is de Wunderline niet alleen een spoorverbinding tussen Groningen en Bremen, maar ook een middel om de grensoverschrijdende sociaaleconomische samenhang tussen Noord-Nederland en Noordwest-Duitsland te versterken; voor de gemeenten langs de lijn heeft dit een grote meerwaarde. De samenwerking met de EDR sluit hier goed op aan.

Belangrijke stap herbouw Friesenbrücke

De herbouw van de Friesenbrücke is weer een stap dichterbij. Eind 2015 werd deze Duitse spoorbrug aangevaren en sindsdien is er geen treinverkeer meer mogelijk tussen Groningen en Leer. Eind vorig jaar is door DB Netz AG de officiële aanvraag bij de Duitse Federale Spoorwegautoriteit (“Eisenbahn-Bundesamt”, EBA) ingediend voor de start van de procedure voor de goedkeuring van de bouw van de nieuwe spoorbrug. Goedkeuring van het Eisenbahn-Bundesamt op het ontwerp is nodig om met de bouw te kunnen beginnen.

Omwonenden en belanghebbenden worden in het komende jaar geïnformeerd over de plannen van DB voor de Friesenbrücke en kunnen dan ook reageren door zienswijzen in te dienen (het zgn. “Anhörungsverfahren”).

Nieuwe brug
De Friesenbrücke ligt over de Ems bij het Duitse Weener op het traject van de toekomstige Wunderline. De Wunderline is de verbeterde spoorverbinding tussen Groningen en Bremen. Volgens de huidige planning ligt de nieuwe Friesenbrücke eind 2024 op zijn plek en rijden er weer treinen tussen Groningen en Leer.

De nieuwe spoorbrug wordt een van de grootste draaibruggen van Noordwest-Europa met een doorvaartbreedte van ruim 50 m. De nieuwe brug heeft ook een 2,5 meter breed wandel- en fietspad en een vluchtstrook.

Wunderline
Het eind 2024 in gebruik nemen van de nieuwe Friesenbrücke is een belangrijke stap in de aanleg van de Wunderline. Hierdoor  wordt de treinreis tussen Groningen en Bremen nu al zo’n 20 minuten korter. Als de Wunderline in 2030 klaar is reis je in iets meer dan twee uur van Groningen naar Bremen, zonder overstappen. Nu duurt die reis nog twee uur en drie kwartier.

Informatie
Meer informatie over het Anhörungsverfahren en informatiebijeenkomsten is binnenkort beschikbaar op de projectpagina van DB. Link: https://bauprojekte.deutschebahn.com/p/friesenbruecke.

150 jaar spoorverbinding Oldenburg-Leer

Hoe Oldenburgers en de ‘Ostfriesen’ nader tot elkaar kwamen

Door Rüdiger Zu Klampen

Bron

Niet iedereen was blij met de nieuwe spoorverbinding. Maar de verbinding zorgde wel voor sterke impulsen. Hoe dan? En wat zijn de spoorwegen voor de toekomst van plan met deze 55 kilometer lange verbinding?

OLDENBURG /LEER Wie vandaag de dag in Oldenburg in de trein stapt om naar Leer te reizen, is ongeveer 40 minuten onderweg. 150 jaar geleden, toen de spoorverbinding Oldenburg-Leer geopend werd, was dat natuurlijk heel anders. Volgens de eerste dienstregeling moest men toen voor de snelste verbinding op 1:22 uur rekenen en voor de langzaamste op 2:13 uur. Op het 55 kilometer lange traject stopte de trein in het eerste jaar (evenals vandaag) in Bad Zwischenahn, Ocholt en Augustfehn, en verder ook in Apen, Stickhausen en Nortmoor. De verbinding werd op 15 juni 1869 geopend. Oldenburg-Leer was het tweede spoorwegtraject dat door de kersverse “Großherzoglich-Oldenburgische Eisenbahn” (GOE) in bedrijf werd genomen. Eerder, in 1867, was de verbinding van Bremen via Oldenburg naar de marinebasis Wilhelmshaven (Heppens) geopend. De kosten van dit traject waren lager uitgevallen dan gepland, wat wellicht een impuls vormde om het spoornet verder uit te breiden.

Wat zegt treinliefhebber Horst Hollmann over dit traject?
Hier lag “vooral” de verlenging van het traject Bremen-Oldenburg naar Leer voor de hand, aldus kroniekschrijver Hans-Jürgen Gaida. In zijn boek “Dampf zwischen Weser und Ems” [Stoom tussen Weser en Eems] gaat het niet alleen om de ontsluiting van de regio Oldenburg. Het doel was destijds ook om “het verkeer in Oost-Friesland over Oldenburgs gebied te leiden”. Klaarblijkelijk verwachtte men daarvan de nodige impulsen.

Nieuw traject met voordelen
Voor de stad Leer was het spoor niet nieuw. Oost-Friesland had al sinds 1856 aansluiting op het interregionale spoorwegnet via de Emsland-spoorweg van het Koninkrijk Hannover (later Pruisen). Ongeveer 13 jaar lang (tot 1869) reisden de Oostfriezen om de regio Oldenburg heen. Toen leverde het nieuwe traject grote voordelen op: “De verbinding naar Hannover is 74 kilometer korter via Oldenburg”, aldus Egbert Meyer-Lovis, woordvoerder van de spoorwegen voor de noordelijke regio. De lijn is een “belangrijke verbinding voor Nedersaksen”. Maar de lijn heeft ook een duistere kant: het transport van joden en anderen van het doorgangskamp Westerbork naar de concentratiekampen. Een gedenkbord voor station Leer herinnert hieraan.

De Oldenburgers richtten 150 jaar geleden hun blik ver voorbij Leer, naar Nederland. Daar had men al zeer vroeg interesse in een verbinding van Groningen via Leer-Oldenburg naar Bremen. De Nederlanders zouden dan zelfs een deel van de kosten voor hun rekening nemen voor de aansluiting tussen de grens en Leer. Dit is ook vandaag de dag weer een zeer actueel onderwerp: Er is een Duits-Nederlands initiatief dat werk maakt van de plannen voor een snelle verbinding tussen Groningen en Bremen (“Wunderline”). De kern daarvan is Oldenburg-Leer. Er liggen echter enkele problemen op de loer. Zoals de nieuwbouw van de vernielde spoorbrug over de Eems bij Weener.

De planning van de verbinding Oldenburg-Leer was ook in 1869 al onderwerp van flinke conflicten. Een voorbeeld: Westerstede, de hoofdplaats van het Ammerland, zou niet aangesloten worden! In plaats daarvan gaven de planners de voorkeur aan een kortere, goedkopere lijn via Bad Zwischenahn.

Impulsen voor de regio
Dit werd voor het latere kuuroord een mijlpaal in een toeristisch succesverhaal. Bovendien profiteerden (volgens de kronieken) ook gelegenheden nabij kleine stations zoals Bloh van de nieuwe mogelijkheden voor uitstapjes per trein. Tegelijkertijd zorgde de spoorverbinding voor nieuwe mogelijkheden voor de kustplaatsen van Oost-Friesland alsmede de eilanden. De reden lag voor de hand: Voordien was iedere reis een tijdrovende zaak die te paard of met paard en wagen moest worden afgelegd. Maar nu ontstonden er geheel nieuwe mogelijkheden voor reizigers, producenten en handelaars.

De spoorverbinding Oldenburg-Leer werd meteen zeer goed ontvangen. Het traject leverde een “belangrijke impuls voor de ontwikkeling van het noordwesten”, aldus Lioba Meyer, die in 2017 samen met Florian Nikolaus Reiss het meest recente boek publiceerde over de regionale spoorweggeschiedenis onder de titel “Höchste Eisenbahn”. Dit gold voor havens en bedrijven, maar ook voor agrarische grondstoffen, waaronder turf.

Dit was meteen overal te zien in de vorm van goederenloodsen en laadperrons voor vee. Het traject was ook een aanjager voor de opbloeiende industrie. Een voorbeeld daarvan is de ijzersmelterij in Augustfehn. Deze kon haar producten ineens veel eenvoudiger per spoor vervoeren. Ook turfbedrijven maakten hier gebruik van.Maar veel van de turf bleef in de regio. Turf was namelijk lange tijd ook brandstof voor de stoomlocomotieven van de Großherzoglich-Oldenburgische Eisenbahn!

Wat staat er op het programma naar aanleiding van het jubileum van deze spoorverbinding? 
De spoorverbinding Oldenburg-Leer, waarmee men via de aansluitingen vanuit Ocholt (naar Cloppenburg en naar Varel/Ellenserdamm) en vanuit Bad Zwischenahn (naar Edewechterdamm) ook nog andere delen in de regio kon bereiken, heeft niet alleen een interessant verleden. Ook de toekomst wordt spannend.

Hoe gaat het nu concreet verder met Oldenburg-Leer?
Voor de komende jaren staan waarschijnlijk enkele veranderingen op stapel. Zo maakt de woordvoerder van het regionale vervoersbedrijf (LNVG/Hannover), Rainer Peters, melding van de joint venture “Wunderline” (Groningen-Leer-Oldenburg-Bremen). Hiervoor is sprake van een ”vastlegging” tussen Nedersaksen, Bremen en de provincie Groningen. In de eerste ontwikkelingsfase met als streefdatum eind 2024 zal een reistijd van 2:30 uur gerealiseerd worden. Daarvoor zijn geen aanpassingen nodig aan het traject Oldenburg-Leer. Maar: In de tweede ontwikkelingsfase (streefdatum: eind 2030) zal de reistijd teruggebracht worden tot circa 2:10 uur. Deze tweede fase vereist een “gefaseerde tweesporige uitbreiding tussen Leer en Oldenburg”. Volgens informatie die aan onze krant ter beschikking staat, komt het traject Augustfehn-Stickhausen daarvoor als eerste in aanmerking.

Uit de geschiedenis van het station Augustfehn
Volgens Hans Joachim Zschiesche, regionaal voorzitter van Pro-Bahn voor Eems-Jade, is een tweede spoor zelfs over het hele traject een “dringende” noodzaak. Anders wordt het “meer dan krap”. Zschiesche zou graag de Regio-S-Bahn Bremen-Oldenburg-Bad Zwischenahn verlengen naar Leer – “met goede aansluitingen op de Westfalen-Bahn” (RE 15).

Betere aansluitingen in Leer?
Daar gaat het een en ander gebeuren: Na afloop van de tweede ontwikkelingsfase kunnen in Leer korte aansluitingen gerealiseerd worden van Regionalexpress (RE) 1 en van de Intercity uit Oldenburg op de RE 15 richting Emsland, aldus LNVG-woordvoerder Peters. Hij wijst tevens op moderniseringen van de stations Augustfehn (2021/22) en Westerstede-Ocholt (2024/25). “Zowel de deelstaat als de Spoorwegen zetten in op een barrièrevrije uitbreiding”, bevestigt woordvoerder Egbert Meyer-Lovis van de spoorverbindingen.

En tot slot: Met ingang van 2023 zullen tussen Norddeich en Hannover “zeer comfortabele” nieuwe dubbeldeks regionale sneltreinen ingezet worden, zo kondigt LNVG-woordvoerder Peters aan. De bedoeling is om gekoppelde treinen in te zetten, die dan in Oldenburg gesplitst zouden kunnen worden (voor de richtingen Leer en Wilhelmshaven).

Pro Bahn denkt al verder door: Woordvoerder Zschiesche zou zich kunnen voorstellen dat de IC-verbinding Oldenburg-Leer gekoppeld wordt aan de Wunderline-treinen, waarbij Wilhelmshaven meedoet.